Czy można pójść do więzienia za niewykonanie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązki?
Jedną ze zmian kodeksu karnego wprowadzonych nowelizacją z 2022 roku było dodanie art. 244c. Od tej pory uchylanie się przez skazanego od wykonania obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia albo nawiązki jest zagrożone karą pozbawienia wolności. Dotyczy to środków orzekanych przez sąd na rzecz pokrzywdzonego lub osoby dla niego najbliższej w wyroku skazującym. Wcześniej zagrożeniem dla skazanego była egzekucja komornicza. Teraz może także trafić do więzienia. Celem nowego przepisu był interes wymiaru sprawiedliwości oraz lepsze zabezpieczenie interesów majątkowych pokrzywdzonego.
Kto może trafić do więzienia za niewykonanie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia albo nawiązki?
Do więzienia może trafić skazany, który umyślnie nie wykonuje wyroku sądu karnego w zakresie nałożonego na niego obowiązku zapłaty odszkodowania, zadośćuczynienia albo nawiązki na rzecz pokrzywdzonego lub osoby dla niego najbliższej. Umyślnie to znaczy celowo. Ma majątek, żeby zapłacić, ale tego nie robi, bo po prostu nie chce. W przypadku śmierci skazanego i przejścia wyżej wymienionych obowiązków na jego spadkobierców w postaci długu spadkowego, nie będą oni odpowiadać karnie za niezrealizowane roszczenie.
Jakich przestępstw dotyczy art. 244c kodeksu karnego?
Więzienie za uchylanie się od wykonania obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia albo nawiązki dotyczy wyłącznie wyroków za przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. W zakres wchodzą więc przestępstwa ścigane z urzędu oraz na wniosek. Nie dotyczy to przestępstw ściganych w trybie oskarżenia prywatnego. Wyjatkiem jest objęcie takiego czynu ściganiem przez prokuratora, jeżeli leży to w interesie publicznym. Wtedy bowiem postępowanie toczy się z urzędu.
Czym są środki kompensacyjne?
Więzienie za uchylanie się od obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia albo nawiązki dotyczy środków orzekanych na podstawie art. 46 i 47 kodeksu karnego. Są to tzw. środki kompensacyjne, które zgodnie z nazwą, mają zrekompensować pokrzywdzonemu lub jego najbliższym szkody i krzywdy wyrządzone przestępstwem.
Jaką karę może orzec sąd?
Czyn z art. 244c kodeksu karnego jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. To zarazem oznacza, że możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania albo warunkowe zawieszenie wykonania kary, jeżeli wymiar kary wyniesie maksymalnie 1 rok.
Klauzula niekaralności
W omawianym artykule kodeksu karnego wprowadzono furtkę dla sprawców, którzy zmienią swoją postawę. Nie podlega karze sprawca, który w terminie 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego wykona w całości orzeczony środek kompensacyjny. Postępowanie karne powinno zostać wtedy umorzone. Oznacza to więc, że do skorzystania z tego dobrodziejstwa musi się odbyć przesłuchanie. Po drugie sprawca musi mieć istotny wkład w wykonanie powyższego obowiązku, niekoniecznie dobrowolny. Nie może to być wykonanie tego obowiązku przez inną osobę bez jakiegokolwiek zaangażowania ze strony sprawcy.
Kiedy niezapłacenie odszkodowania lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie będzie przestępstwem?
Nie jest omawianym przestępstwem umyślne niezapłacenie odszkodowania lub zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz pokrzywdzonego lub osoby dla niego najbliższej za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przez sąd cywilny w postępowaniu cywilnym. Tak samo jest w przypadku, kiedy sąd ustanawia powyższe obowiązki jako tzw. środek poddania sprawcy próbie przy warunkowym umorzeniu, warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności albo warunkowym przedterminowym zwolnieniu. Przepis, o którym mowa w niniejszym tekście dotyczy środków kompensacyjnych nałożonych na skazanego wprost w wyroku karnym, a nie później, jako element środka probacyjnego.
W jakim trybie jest ścigany czyn z art. 244c kk?
Przestępstwo z art. 244c kodeksu karnego ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego. To znaczy osoby, na której rzecz sąd orzekł określony środek lub środki kompensacyjne.
W przypadku sytuacji związanej z przestępstwem uchylania się od wykonania środka kompensacyjnego, zapraszam do kontaktu. Zapewniam profesjonalną pomoc prawną oraz nielimitowany kontakt i pełne zaangażowanie.
